UEFA kiện lên tòa Mỹ ngăn các công ty con của FIFA tham gia vụ tranh chấp với Infantino

Khi bóng đá thế giới đang hướng về World Cup 2026, một cuộc chiến pháp lý âm thầm nhưng đầy sức nặng đang diễn ra tại tòa án liên bang Manhattan. UEFA, liên đoàn bóng đá châu Âu, đã nộp đơn phản đối yêu cầu can thiệp của ba công ty con của FIFA – Fédération Internationale de Football Association (FIFA) có trụ sở tại Thụy Sĩ – vào quy trình thu thập chứng cứ (discovery) mà UEFA khởi xướng theo Điều luật 28 U.S.C. § 1782. Mục tiêu của UEFA là lấy tài liệu và lời khai từ Thrive Capital Management và người sáng lập Joshua Kushner, những nhà đầu tư tư nhân từng được tiếp cận đề xuất bán vĩnh viễn cổ phần trong quyền thương mại và vận hành của các giải đấu World Cup và sự kiện FIFA – kế hoạch mang tên FIFA Forward Enterprise. Bối cảnh của vụ việc bắt nguồn từ tháng 8 năm qua, khi Chủ tịch FIFA Gianni Infantino buộc phải rút lại đề xuất bán cổ phần vĩnh viễn trong các quyền thương mại và vận hành của World Cup và các sự kiện khác cho các nhà đầu tư tư nhân. Kế hoạch này – có tên gọi nội bộ là FIFA Forward Enterprise – đã vấp phải sự phản đối dữ dội từ nhiều liên đoàn bóng đá, trong đó UEFA là tiếng nói mạnh mẽ nhất. Sau khi rút lui, UEFA không dừng lại: họ chuyển hướng sang con đường pháp lý, sử dụng hệ thống tòa án Mỹ để mở rộng cuộc điều tra về các hành vi quản trị có khả năng vi phạm của Infantino và các quan chức FIFA khác. Cốt lõi của vụ kiện xoay quanh việc UEFA cho rằng các công ty con của FIFA – bao gồm FWC2026 US Inc, một thực thể được thành lập để quản lý khía cạnh thương mại của World Cup 2026 tại Mỹ – không có tư cách pháp lý trực tiếp để tham gia vào quy trình discovery. Trong hồ sơ gửi lên tòa án quận Manhattan, UEFA lập luận rằng các công ty con này chỉ là “người đứng thế” (stand-ins) cho công ty mẹ ở Thụy Sĩ, và những lợi ích bảo mật mà họ viện dẫn thực chất thuộc về FIFA Thụy Sĩ, không phải của chính họ. “Các công ty con không phải là mục tiêu của vụ kiện dự kiến tại Thụy Sĩ, cũng không phải là người nhận trát đòi hầu tòa,” luật sư của UEFA nhấn mạnh trong đơn. “Việc cho phép họ can thiệp chỉ làm chậm trễ quy trình và tạo thêm một lớp tranh luận không cần thiết về nội dung.” Điểm mấu chốt về mặt kỹ thuật nằm ở Điều 1782 – một điều luật Mỹ cho phép các bên trong vụ kiện nước ngoài yêu cầu tòa án Mỹ thu thập chứng cứ. UEFA đã nộp đơn xin phép thu thập tài liệu từ Thrive Capital và Kushner, những người được cho là đã tham gia thảo luận về thương vụ Forward Enterprise. “Yêu cầu § 1782 thường được chấp thuận ngay từ đầu mà không có sự phản đối, sau đó mới được kiểm tra thông qua các đơn xin hủy bỏ (motions to quash),” UEFA viện dẫn thông lệ chuẩn. Họ cho rằng việc cho phép các công ty con của FIFA can thiệp ở giai đoạn này là “quá sớm” và sẽ đẩy vụ việc vào vòng luẩn quẩn của các tranh luận thủ tục. Từ góc nhìn đối lập, FIFA đã lên tiếng bác bỏ toàn bộ động thái của UEFA, gọi đây là một “chiến dịch bôi nhọ” và “cuộc săn lùng cá trích” (fishing expedition). Trong một tuyên bố gửi truyền thông, FIFA khẳng định Infantino chưa bị buộc tội và phủ nhận mọi hành vi sai trái. “Chủ tịch Infantino đã phủ nhận các cáo buộc và chưa bị truy tố,” đại diện FIFA nói. Họ cũng chỉ ra rằng không có phán quyết nào về tội lỗi hay trách nhiệm đã được đưa ra. Tuy nhiên, việc FIFA từ chối bình luận chi tiết về nội dung vụ kiện (thông báo “no immediate response” trong hồ sơ) cho thấy một thái độ phòng thủ hơn là chủ động. Điều đáng chú ý là sự xuất hiện của cái tên Joshua Kushner – một nhân vật có liên hệ chính trị với cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump (thông qua hôn nhân với em gái Ivanka Trump). Mối liên hệ này khiến vụ việc không chỉ là tranh chấp pháp lý đơn thuần mà còn mang màu sắc chính trị, có thể thổi bùng sự chú ý của truyền thông vượt ra ngoài phạm vi bóng đá. UEFA đã khéo léo giữ vụ kiện tập trung vào khía cạnh pháp lý, nhưng giới quan sát nhận định yếu tố Kushner/Trump có thể làm méo mó nhận thức công chúng về bản chất thực sự của vụ việc. Phân tích chiều sâu: vụ kiện này không chỉ xoay quanh một thương vụ bị rút lui. Nó đặt ra câu hỏi nền tảng về quyền kiểm soát tài sản thương mại đỉnh cao của bóng đá thế giới. Việc FIFA bán cổ phần vĩnh viễn (permanent stake) trong quyền thương mại và vận hành các giải đấu lớn – đặc biệt là World Cup – là một sự thay đổi cấu trúc sâu sắc. Nếu được thực hiện, nó sẽ chuyển giao một phần quyền quyết định lâu dài về dòng doanh thu tương lai của FIFA sang tay các nhà đầu tư tư nhân, làm suy yếu chủ quyền tài chính của tổ chức. Sự phản đối từ UEFA và các liên đoàn khác (dù không được nêu tên trong bài báo gốc) cho thấy một mặt trận thống nhất chống lại xu hướng tập trung hóa quyền lực thương mại vào tay Chủ tịch FIFA. Rủi ro pháp lý lớn nhất đối với Infantino là việc UEFA đang cân nhắc nộp đơn khiếu nại hình sự lên cơ quan công tố Thụy Sĩ, với cáo buộc quản lý sai trái (criminal mismanagement). Dù đơn khiếu nại chưa được nộp chính thức và Infantino phủ nhận mọi sai phạm, nhưng sự tồn tại của một hướng đi hình sự tiềm năng đã đẩy rủi ro lên mức cao. Nếu discovery tại Mỹ thành công và thu được các tài liệu nội bộ về cuộc đàm phán Forward Enterprise, UEFA có thể có đủ chứng cứ để chuyển từ giai đoạn điều tra sang giai đoạn truy tố. Điều này giải thích tại sao FIFA quyết liệt ngăn chặn quy trình discovery ngay từ đầu, sử dụng các công ty con làm lá chắn thủ tục. Về mặt thủ tục, tòa án Manhattan chưa đưa ra phán quyết cuối cùng cho cả hai đơn: yêu cầu discovery của UEFA và đơn xin can thiệp của các công ty con FIFA. Phiên điều trần đầu tiên ghi nhận lập luận từ cả hai phía, nhưng thẩm phán chưa ra phán quyết. Trong kinh nghiệm theo dõi các vụ kiện thể thao của tôi, những vụ § 1782 thường kéo dài nhiều tháng mới có kết quả, đặc biệt khi có tranh chấp về tư cách đứng kiện. Tôi dự đoán phán quyết có thể đến trong quý đầu năm 2026, ngay trước thềm World Cup 2026. Góc nhìn phản trực giác: mặc dù truyền thông đang dồn sự chú ý vào khả năng Infantino bị truy tố, nhưng điểm mù thực sự nằm ở tác động của vụ việc lên thị trường tài chính bóng đá. Việc kế hoạch Forward Enterprise bị rút lui và rủi ro pháp lý hiện tại có thể làm “đóng băng” các thương vụ tương tự trong tương lai – không chỉ của FIFA mà của các liên đoàn và câu lạc bộ khác muốn bán cổ phần dài hạn các giải đấu. Nếu private equity nhận ra rằng các thương vụ như vậy dễ bị đảo ngược dưới áp lực chính trị và pháp lý, họ sẽ yêu cầu mức bảo vệ cao hơn hoặc từ chối đầu tư. Điều này có thể làm chậm quá trình tài chính hóa (financialization) của bóng đá toàn cầu. Một tín hiệu cần theo dõi là bất kỳ đề xuất bán quyền thương mại nào được tái cấu trúc sau vụ này. FIFA có thể quay lại với một phương án khác – chẳng hạn như bán cổ phần có thời hạn thay vì vĩnh viễn, hoặc sử dụng mô hình nợ thay vì vốn chủ sở hữu. Nếu điều đó xảy ra, đó sẽ là dấu hiệu cho thấy thị trường đã thích nghi với rủi ro quản trị. Ngược lại, nếu không có động thái nào, giới đầu tư đã rút lui thực sự. Băng hình cũ không nói dối, nhưng ở đây không có băng hình – chỉ có giấy tờ tòa án. Và như tôi thường nhấn mạnh: khi sân vận động trống, giấy tờ bắt đầu nói lên sự thật. Trong vụ này, sân vận động đang dần đầy trở lại sau đại dịch, nhưng phòng họp mới là nơi quyết định tương lai của World Cup 2026. Hãy chú ý đến Manhattan – nơi phán quyết có thể thay đổi cục diện quyền lực trong bóng đá toàn cầu.